Luật công chức, viên chức là hệ thống quy định pháp luật điều chỉnh trực tiếp quyền, nghĩa vụ, tuyển dụng, sử dụng và quản lý đội ngũ làm việc trong cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa công chức và viên chức, dẫn đến hiểu sai về chế độ tiền lương, hợp đồng làm việc, kỷ luật hay thôi việc.
Vậy luật công chức, viên chức hiện hành quy định những gì? Công chức và viên chức khác nhau ở đâu? Những điểm mới nào cần đặc biệt lưu ý?
Trong bài viết này, BCCGROUP sẽ phân tích đầy đủ và dễ hiểu theo quy định pháp luật mới nhất.

Căn cứ pháp lý điều chỉnh công chức, viên chức hiện nay

Các quy định về công chức, viên chức hiện đang được áp dụng theo hệ thống văn bản sau:

• Luật Cán bộ, Công chức 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung)
• Luật Viên chức 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2019)
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, Công chức và Luật Viên chức 2019
• Nghị định 138/2020/NĐ-CP (tuyển dụng, sử dụng, quản lý công chức)
• Nghị định 115/2020/NĐ-CP (tuyển dụng, sử dụng, quản lý viên chức)

Đây là hệ thống pháp luật hiện hành, đang áp dụng thống nhất trên toàn quốc.

Luật công chức, viên chức là gì?

Luật công chức, viên chức không phải là một văn bản duy nhất, mà là tên gọi chung của:

• Luật Cán bộ, Công chức
• Luật Viên chức
• Và các văn bản hướng dẫn thi hành

Mục tiêu của hệ thống luật này là:

• Chuẩn hóa đội ngũ làm việc trong khu vực công
• Bảo đảm kỷ luật, kỷ cương hành chính
• Nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước

Công chức là gì theo quy định pháp luật?

Theo Luật Cán bộ, Công chức, công chức là người:

• Được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh
• Làm việc trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội
• Hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Đặc điểm của công chức:

• Không ký hợp đồng lao động
• Quan hệ pháp lý mang tính bổ nhiệm – hành chính
• Chịu sự quản lý chặt chẽ về kỷ luật công vụ

Viên chức là gì theo quy định pháp luật?

Theo Luật Viên chức, viên chức là người:

• Được tuyển dụng theo vị trí việc làm
• Làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập
• Làm việc theo hợp đồng làm việc
• Hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp

Đặc điểm của viên chức:

• Có hợp đồng làm việc xác định hoặc không xác định thời hạn
• Quan hệ pháp lý mang tính hợp đồng
• Mức độ linh hoạt cao hơn công chức

Phân biệt công chức và viên chức theo luật

Đây là điểm dễ nhầm lẫn nhất trong thực tiễn.

Quyền và nghĩa vụ của công chức

Quyền của công chức

• Được bảo đảm điều kiện thi hành công vụ
• Hưởng tiền lương, phụ cấp theo quy định
• Được đào tạo, bồi dưỡng

Nghĩa vụ của công chức

• Trung thành với Nhà nước
• Chấp hành pháp luật
• Thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ

Những việc công chức không được làm

• Lạm dụng chức vụ, quyền hạn
• Tham nhũng, tiêu cực
• Làm trái đạo đức công vụ

Quyền và nghĩa vụ của viên chức

Quyền của viên chức

• Được ký kết, chấm dứt hợp đồng theo luật
• Hưởng lương, thưởng theo kết quả công việc
• Được đào tạo, bồi dưỡng

Nghĩa vụ của viên chức

• Thực hiện nhiệm vụ theo hợp đồng
• Tuân thủ quy định của đơn vị
• Giữ gìn đạo đức nghề nghiệp

Tuyển dụng công chức theo quy định mới nhất

Việc tuyển dụng công chức được thực hiện thông qua:

• Thi tuyển công chức
• Xét tuyển công chức (trường hợp đặc biệt)

Nguyên tắc tuyển dụng

• Công khai, minh bạch
• Cạnh tranh, đúng vị trí việc làm
• Dựa trên năng lực, phẩm chất

Tuyển dụng và quản lý viên chức

Viên chức được tuyển dụng theo:

• Thi tuyển hoặc xét tuyển
• Ký hợp đồng làm việc xác định thời hạn
• Chỉ một số trường hợp đặc biệt mới được ký không xác định thời hạn

Đây là điểm thay đổi lớn sau khi Luật Viên chức được sửa đổi.

Nâng ngạch công chức, thăng hạng viên chức

• Nâng ngạch công chức: chuyển sang ngạch cao hơn
• Thăng hạng viên chức: nâng hạng chức danh nghề nghiệp

Việc này căn cứ vào:

• Vị trí việc làm
• Năng lực, kết quả công tác
• Nhu cầu của cơ quan, đơn vị

Kỷ luật công chức, viên chức theo quy định

Hình thức kỷ luật công chức

• Khiển trách
• Cảnh cáo
• Hạ bậc lương
• Cách chức
• Buộc thôi việc

Hình thức kỷ luật viên chức

• Khiển trách
• Cảnh cáo
• Cách chức
• Buộc thôi việc

Việc xử lý kỷ luật phải đúng thẩm quyền, đúng trình tự.

Thôi việc, chấm dứt hợp đồng và tinh giản biên chế

• Công chức: thôi việc theo quyết định có thẩm quyền
• Viên chức: chấm dứt hợp đồng làm việc
• Áp dụng chính sách tinh giản biên chế theo quy định

Những điểm mới đáng chú ý của luật công chức, viên chức

• Quản lý theo vị trí việc làm
• Tăng tính trách nhiệm người đứng đầu
• Giảm dần tính “biên chế suốt đời”
• Gắn đánh giá với hiệu quả công việc

Những sai lầm thường gặp khi áp dụng luật công chức, viên chức

• Nhầm công chức với viên chức
• Hiểu sai về hợp đồng viên chức
• Áp dụng sai hình thức kỷ luật
• Không cập nhật quy định mới

Câu hỏi thường gặp về luật công chức, viên chức

Công chức có ký hợp đồng lao động không?
→ Không, công chức làm việc theo quyết định bổ nhiệm.
Viên chức có được ký hợp đồng không xác định thời hạn không?
→ Chỉ áp dụng cho một số trường hợp theo luật.
Công chức và viên chức khác nhau ở đâu?
→ Khác nhau về nơi làm việc, hình thức pháp lý và nguồn lương.

Lời khuyên từ BCCGROUP

Với kinh nghiệm tư vấn pháp luật hành chính – nhân sự công, BCCGROUP khuyến nghị:

• Cần xác định đúng đối tượng công chức hay viên chức
• Áp dụng đúng quy định về tuyển dụng, kỷ luật, thôi việc
• Chủ động cập nhật các điểm mới của pháp luật

BCCGROUP hiện hỗ trợ:

• Tư vấn pháp luật công chức – viên chức
• Hỗ trợ hồ sơ tuyển dụng, kỷ luật, thôi việc
• Dịch vụ pháp lý – nhân sự khu vực công

Liên hệ ngay BCCGROUP

Địa chỉ: 25/1C Nguyễn Hậu, Phường Tân Sơn Nhì, Thành phố Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0916 557 868 - 0913 627 113
Email: luatsu.dkkd@gmail.com
Website: https://bccgroup.vn/