Chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam, gắn trực tiếp với quyền lợi lâu dài của người lao động và nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp. Đặc biệt, từ năm 2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đóng – hưởng – rút BHXH.
Vậy chính sách bảo hiểm xã hội theo quy định mới nhất có gì thay đổi? Người lao động và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì để tránh rủi ro pháp lý?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ toàn bộ nội dung cốt lõi.
Căn cứ pháp lý mới nhất về chính sách bảo hiểm xã hội
Chính sách bảo hiểm xã hội hiện nay được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật sau:
- Luật Bảo hiểm xã hội 2014
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025)
- Bộ luật Lao động 2019
- Nghị định, Thông tư hướng dẫn của Chính phủ và Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
Lưu ý quan trọng:
Từ 01/7/2025, nhiều quy định mới về đối tượng tham gia, điều kiện hưởng lương hưu và BHXH một lần sẽ được áp dụng thống nhất.
Chính sách bảo hiểm xã hội là gì?
Chính sách bảo hiểm xã hội là hệ thống các quy định của Nhà nước nhằm bảo đảm thu nhập và đời sống cho người lao động khi họ gặp rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hết tuổi lao động hoặc qua đời.
Chính sách BHXH có vai trò:
- Bảo đảm an sinh xã hội lâu dài
- Giảm gánh nặng tài chính cho người lao động khi gặp rủi ro
- Tạo sự ổn định trong quan hệ lao động
Các loại hình bảo hiểm xã hội hiện nay
Bảo hiểm xã hội bắt buộc
BHXH bắt buộc áp dụng đối với:
- Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động
- Người sử dụng lao động
- Người quản lý doanh nghiệp hưởng lương
Đặc điểm:
- Bắt buộc tham gia theo luật
- Mức đóng dựa trên tiền lương
- Do người lao động và doanh nghiệp cùng đóng
Bảo hiểm xã hội tự nguyện
BHXH tự nguyện dành cho:
- Lao động tự do
- Người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc
Đặc điểm:
- Người tham gia tự đóng
- Được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng
- Chủ yếu hưởng chế độ hưu trí và tử tuất
Các chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định hiện hành
Theo luật, người tham gia BHXH được hưởng các chế độ sau:
- Chế độ ốm đau
- Chế độ thai sản
- Chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp
- Chế độ hưu trí
- Chế độ tử tuất
Đây là nền tảng bảo đảm thu nhập cho người lao động trong suốt vòng đời lao động và sau khi nghỉ hưu.
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội theo luật mới
Theo Luật BHXH 2024, đối tượng tham gia BHXH được mở rộng hơn, bao gồm:
- Người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ thời hạn luật định
- Người quản lý doanh nghiệp, người điều hành hưởng lương
- Một số nhóm lao động linh hoạt (theo hướng dẫn chi tiết)
Mục tiêu của luật mới là tăng độ bao phủ BHXH, hạn chế tình trạng người lao động không có lương hưu khi về già.
Điểm mới của chính sách bảo hiểm xã hội theo Luật BHXH 2024
Đây là phần quan trọng nhất mà người lao động và doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm.
Hạn chế rút bảo hiểm xã hội một lần
Luật mới không khuyến khích rút BHXH một lần, nhằm bảo đảm an sinh lâu dài. Một số trường hợp sẽ bị giới hạn quyền rút, thay vào đó là bảo lưu thời gian để hưởng lương hưu.
Điều chỉnh điều kiện hưởng lương hưu
- Thay đổi về thời gian đóng BHXH tối thiểu
- Tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội hưởng lương hưu sớm hơn nếu tham gia đầy đủ
Mở rộng BHXH tự nguyện
- Tăng quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện
- Tăng mức hỗ trợ từ Nhà nước
Tăng tính bền vững của quỹ BHXH
Luật mới hướng tới cân bằng quỹ, đảm bảo khả năng chi trả lâu dài.
Mức đóng bảo hiểm xã hội theo quy định mới
Mức đóng BHXH bắt buộc
- Tính trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH
- Doanh nghiệp và người lao động cùng có trách nhiệm đóng
Mức đóng BHXH tự nguyện
- Người tham gia tự lựa chọn mức đóng
- Nhà nước hỗ trợ theo tỷ lệ nhất định (tùy đối tượng)
Quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia bảo hiểm xã hội
Quyền lợi
- Hưởng đầy đủ các chế độ BHXH theo luật
- Được cấp và quản lý sổ BHXH
- Được bảo đảm quyền lợi khi đủ điều kiện
Nghĩa vụ
- Đóng BHXH đúng, đủ và đúng thời hạn
- Cung cấp thông tin chính xác khi tham gia
Trách nhiệm và xử phạt vi phạm về bảo hiểm xã hội
Doanh nghiệp có trách nhiệm:
- Đăng ký và đóng BHXH đầy đủ cho người lao động
- Không trốn đóng, chậm đóng BHXH
Vi phạm BHXH có thể bị:
- Xử phạt hành chính
- Truy thu tiền BHXH
- Truy cứu trách nhiệm hình sự (trường hợp nghiêm trọng)
Những sai lầm thường gặp về chính sách bảo hiểm xã hội
- Không tham gia BHXH cho người lao động
- Hiểu sai về quyền rút BHXH một lần
- Đóng BHXH không đúng mức lương thực tế
- Chậm đóng BHXH dẫn đến tranh chấp lao động
Câu hỏi thường gặp về chính sách bảo hiểm xã hội
Chính sách BHXH mới nhất có gì thay đổi?
→ Thay đổi lớn về BHXH một lần, lương hưu và mở rộng đối tượng tham gia.
Từ năm 2025 có nên rút BHXH một lần không?
→ Cần cân nhắc kỹ vì luật mới hướng tới hạn chế rút để bảo đảm an sinh lâu dài.
Doanh nghiệp không đóng BHXH bị xử lý thế nào?
→ Có thể bị phạt tiền, truy thu và xử lý theo quy định pháp luật.
Lời khuyên từ BCCGROUP
Với kinh nghiệm tư vấn pháp lý – nhân sự – BHXH cho nhiều doanh nghiệp, BCCGROUP khuyến nghị:
- Người lao động nên bảo lưu BHXH để hưởng lương hưu lâu dài
- Doanh nghiệp cần rà soát lại chính sách BHXH nội bộ theo Luật BHXH 2024
- Chủ động cập nhật luật mới để tránh rủi ro pháp lý và tranh chấp lao động
BCCGROUP hiện hỗ trợ:
- Tư vấn chính sách BHXH theo luật mới nhất
- Hỗ trợ doanh nghiệp kê khai, đóng BHXH đúng luật
- Rà soát và xử lý rủi ro BHXH – lao động
Liên hệ ngay BCCGROUP
Địa chỉ: 25/1C Nguyễn Hậu, Phường Tân Sơn Nhì, Thành phố Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0916 557 868 - 0913 627 113
Email: luatsu.dkkd@gmail.com
Website: https://bccgroup.vn/
